|
از دیگر کتب عالم گرانقدر شیخ جعفر سبحانی که به زبان عربی تالیف گردیده کتاب «ادوار الفقه الامامی» می باشد. از آنجا که از زمان ظهور نبی مکرم اسلام فقه اسلامی هم پا به عرصه علوم گذاشت. پس از آن کتابهای زیادی درخصوص فقه اسلامی نوشته شد. بعد از چندین قرن متخصصین فن به بررسی تاریخ اکثر علوم و چگونگی سیر تکاملی آن پرداختند. شیخ جعفر سبحانی یکی از نویسندگان و بزرگان علم است که دست به چنین کاری زده و ادوار تاریخی فقه را مورد بررسی قرار داده، تاریخ فقهی که پس از وفات رسول خدا (ص) آغاز شده و تا روزگار ما ادامه دارد. معرفی اجمالی نویسنده: حضرت آیت اله جعفر سبحانی تبریزی در 28 شوال المکرم 1347 هـ.ق (20 فروردین 1308 ش) در تبریز در خانواده علم و تقوا و فضیلت دیده به جهان گشود. آیت اله حاج شیخ جعفر سبحانی پس از فراغت از تحصیلات ابتدایی در مکتبخانه مرحوم میرزا محمود فاضل به فراگیری متون ادب پارسی پرداخت و کتابهای گلستان و بوستان و تاریخ معجم و نصاب الصبیان و ابواب الجنان و ... را فراگرفت. در 14 سالگی رهسپار مدرسه علمیه طالبیه تبریز گردید. از اساتید ایشان می توان به آیت اله روح اله خمینی و حاج شیخ حسن نحوی و میرزا محمدعلی مدرس خیابانی صاحب ریحانه الادب و استاد علامه طباطبایی و ... اشاره کرد. ایشان یکی از مدرسان دارالتبلیغ اسلامی قم به شمار می روند که در زمینه تاریخ ملل و کلام اسلامی تحقیق می کنند و همچنین وی موسس مرکز مطالعات کلام اسلامی (موسسه آموزشی و پژوهشی امام صادق علیه السلام) در قم (1359) است و یکی از اساتید برجسته حوزه علمیه قم است که در علم کلام سرآمد حوزه است. ایشان پس از درگذشت آیت اله شیخ جواد تبریزی و با استظهار به درخواست گروهی از مردم آذربایجان به صحنه مرجعیت وارد شد. از دیگر فعالیت های علمی و فرهنگی ایشان می توان به: تاسیس و نگارش دانشنامه کلام اسلامی، تاسیس مجله و مرکز تخصصی کلام اسلامی، تالیف کتب درسی دانشگاهی و حوزوی و عضویت در هیات امنای دایرة المعارف اسلامی و ... اشاره کرد و از جمله آثار ایشان، الکتب الکلامیه و معجم المتکلمین، موسوعه طبقات الفقها، معجم التراث و الموسوعه الرجالیه، فروغ ابدیت، سیمای فرزانگان، آئین وهابیت و ... می باشد.
فوائد کتاب: 1- اطلاع از اسالیب متفاوت فقهی و مناهج و مسالک مختلف آن 2- شناخت عواملی که به پیشرفت علم و تقدم آن کمک کرده. 3- شناخت موانعی که درطول تاریخ برسر راه فقه بوده مانند ظهور اخباریگری. 4- تفکیک تاریخ فقه شیعیان و امامی ها و اهل تسنن. 5- شناخت فقهای مشهوری که نقش مهمی درغنی سازی میراث فقه داشته اند.
ساختاربندی کتاب: نویسنده درساختاربندی کتاب تاریخ فقه را به 7 دوره تقسیم می کند: 1- دوره اول (11-260هجری): عصرتلاشهای حدیثی و اجتهادی (دوره شخصیتهایی چون: امام باقر (ع) و امام صادق (ع) – فضل بن شاذان و ...) 2- دوره دوم (260-460هجری): عصر باب بندی شدن احادیث (دوره اشخاصی چون: شیخ صدوق – ابن قولویه- ابن عقیل – سیدمرتضی و ...) 3- دوره سوم (460-600 هجری): عصر رکود (دوره: طرابلسی – طوسی- ابولفتوح رازی و ...) 4- دوره چهارم (600-1030 هجری): تجدید حیات فقهی (شامل قرنهای 7-8-9-10 و اوایل 11 دوره: قطب الدین رازی- علامه حلی- میرزا محمد استرآبادی و ...) 5- دوره پنجم (1030-1185 هجری): ظهور حرکت اخباریگری (دوره: فیض کاشانی، محمد باقر مجلسی، حر عاملی و ...) 6- دوره ششم (1180-1260 هجری): افزایش فعالیتهای فقهی (دوره حیات محقق بهبهانی و ...) 7- دوره هفتم ( 1260-1414هجری ): عصرابداع فقهی (دوره: آشتیانی- حائری – امام خمینی و ... به رهبری مرتضی انصاری)
|